Zeeforelproject Funen – een goed gepland succes

TERKEL BROE CHRISTENSEN – In de internationale hengelsportwereld is de Deense zeeforelvisserij een voorbeeld van hoe de publieke sector, het bedrijfsleven en gepassioneerde sportvissers samenwerken aan het realiseren van een visserij van wereldklasse en een gezonder milieu. Broe Christensen over het succes van Havørred Fyn dat van Funen één van de beste zeeforellocaties ter wereld heeft gemaakt.

Het succes van de zeeforel rond Funen is een prachtig voorbeeld van hoe sportvissers samen met publieke en commerciële instanties de omstandigheden creëren voor een schonere wereld rond een zeeforelvisserij van wereldklasse. Het is een goede mix van een geweldig idee, politici die hun nek durven uitsteken en een samenwerking tussen overheid en lokale sportvissers.

Nederlandse en Belgische vissers die Funen bezoeken zullen beamen dat niet alleen de visserij voordeel heeft van de initiatieven. Ook de natuur en het plaatselijke bedrijfsleven pikken een dikke graan mee. Havørred Fyn is niet voor niets een voorbeeld voor gelijksoortige projecten in landen over de hele wereld.

Deense en buitenlandse vissers hebben de zeeforel van Funen gevonden

 

 ’S WERELDS BESTE ZEEFORELVISSERIJ

“Funen en de omliggende eilanden hebben de beste kustvisserij op zeeforel in Europa en misschien wel de hele wereld.” Dit waren ongeveer de woorden van mijn Noorse vriend Aleksander, nadat hij een lang voorjaarsweekend had doorgebracht op Funen. Zijn doel was natuurlijk zeeforel, maar hij was ook bijzonder geïnteresseerd in het Havørred Fyn-project: de reden waarom de visserij rond Funen soms zo spectaculair kan zijn.

De zeeforel heeft het moeilijk in Noorwegen en de meeste andere Europese landen. Aleksander wilde daarom uit eerste hand te weten komen hoe het kwam dat Funen tegen die negatieve stroom wist op te roeien door omstandigheden te creëren die recht tegenover de doemscenario’s voor het leefgebied zalm en zeeforel staan, die bijna overal zijn ontstaan.

Aan kunstaas of met de vliegenhengel, zeeforel is op veel manieren te vangen

Tijdens ons visweekend bezochten Aleksander en ik alle typen kustlijn rond Funen. We visten met de vlieg en kunstaas van het noorden tot de zuidelijke archipel van Funen. We bezochten fjorden en de open kust: de plekken waar we de meeste kans hadden om onze droomvangst te realisteren. Op sommige plekken vingen we niets en op andere plaatsen hield een school met zeeforel ons behoorlijk bezig. Andere keren visten we uren zonder een aanbeet. Het resultaat was een weekend met ongeveer twintig gevangen zeeforellen.

Dat is wel een aardige opsomming van de zeeforelvisserij op Funen. Soms is de visserij spectaculair en andere keren heb je genoeg tijd om van de natuur te genieten, koffie te drinken, sterke verhalen te delen en een tukje te doen op het strand. Je zou het een wellness-weekend kunnen noemen met als dikke bonus de levenslange herinnering aan een zilveren trofeevis.

 

GEWELDIGE UITDAGING

Er was eens een Deens eiland waar geen forel leefde. Dat eiland heet Funen. Tot de jaren ’80 van de vorige eeuw was de visserij rond Funen niet om over naar huis te schrijven. De kwaliteit van de visserij was de moeite van het vermelden niet waard. De Deense bioloog Knud Larsen beschreef de situatie in 1967 als volgt: “het deel van ons land met geweldige forelrivieren waar geen forel leeft.” Tijdens een onderzoek naar de staat van de Deense rivieren en beken met elektrische visserij, vond Larsen in slechts 9% van het stromende water in Funen forel.

Deze belabberde situatie betekende voor de lokale overheid op Funen de start van een geweldige uitdaging. Ze begon een project om de best mogelijke omstandigheden te creëren voor zeeforel en de zeeforelvisserij. Het project kreeg de ambitieuze naam Funen – the Sea Trout El Dorado. Het idee was ontsproten uit het brein van Jørgen Dan Petersen, die het project ook leidde. Een idee dat net zo simpel was als briljant en dat nog steeds springlevend is. De naam is wel veranderd naar Havørred Fyn: Zeeforel Funen.

Het project bestond en bestaat uit drie delen: het uitzetten van zeeforel, het herstellen van leef- en paaistromen en de promotie van Funen als sportvissersparadijs.

zeeforel project funen
Het herstel van paaistromen betekent dat zulke obstakels moeten verdwijnen

Een succesvol project heeft baat bij een stevige zakelijk basis, er moeten verdienkansen zijn en mogelijkheden om banen te creëren. En dat is het mooie van Havørred Fyn; de plaatselijke economie heeft merkbaar baat bij het herstel van rivieren en beken die voorheen waren verwaarloosd.

Het jaarlijkse budget van 4,3 miljoen Deense kronen (een kleine 600.000 euro), wordt gefinancierd door de tien gemeenten op Funen. Uit onderzoek blijkt dat het project kiet weet te draaien met de gemeentelijke belastingen van de gemeentes op het eiland. Het project is voor de belastingbetaler op Funen dus eigenlijk gratis. Daar komt nog bovenop dat de natuur er ook baat bij heeft. Hoe meer vissers Funen opzoeken, des te beter gaat het met de natuur op Funen.

zeeforel funen
Jaarlijks worden 400.000 zeeforellen uitgezet

 

400.000 ZEEFORELLEN PER JAAR

Funen en de omliggende eilanden bevatten een rijkdom aan zeeforelstekken. Wat de weersomstandigheden ook zijn en waar de wind ook vandaan komt, er is altijd wel een goede plek te vinden en dat allemaal binnen een uur rijden van elkaar.

De verschillende visplekken zijn enorm divers. Zo heb je grote, open, rotsachtige kustgebieden en intieme fjorden waar je some grote aantallen kleinere vis kunt vangen. Bijna alle stekken hebben gemeen dat je er goed wadend kunt vissen. Volgens vooral vliegvissers is dat de enige ‘juiste’ manier om zeeforel aan de kust te vangen.

De omstandigheden zijn er dus. Maar een unieke visserij is ook afhankelijk van een robuuste vispopulatie. Zonder vis zou dit project geen lang leven beschoren zijn. Gelukkig is die vis er, vooral dankzij de 400.000 jonge zeeforellen die jaarlijks worden uitgezet. Uit recent onderzoek blijkt dat iedere tweede zeeforel die op Funen wordt gevangen, is uitgezet. Je zou dus kunnen zeggen dat de visserij door de uitzettingen twee keer zo goed is geworden.

Eén op de twee gevangen zeeforellen is een uitgezette vis

Het geheim van het sterker maken van de zeeforelpopulatie is niet alleen het uitzetten van veel vissen. Het gaat ook om de kwaliteit van de uitgezette forellen. Alle vissen die rond Funen worden losgelaten zijn gekweekt uit vissen van plaatselijke rivieren en beken. In het najaar worden de moeder- en vadervissen met elektrovisserij geoogst. Eenmaal gevangen gaan ze naar Fyns Laksefisk, een gemoderniseerde viskwekerij. Hier worden het kuit en hom afgestreken en gemengd. Anderhalf jaar later is de jonge vis sterk genoeg om in het voorjaar in het zoute water te worden uitgezet.

zeeforel project funen
Elektrovisserij is van levensbelang voor het vangen van oudervissen

 

 BEEKHERSTEL

De groeiende vispopulatie door de uitzettingen wordt met gejuich ontvangen door Deense en buitenlandse vissers. Voor Havørred Fyn is dat echter nog maar een gedeelte van een geslaagd project; alle rivieren en beken moeten weer volledig productief worden als paai- en leefstromen voor zeeforel, zodat de populatie zichzelf straks in stand kan houden. Het herstel van beken en rivieren is daarom essentieel voor de duurzaamheid van het project.

Een belangrijke stap van het herstel is het verwijderen van obstakels, zoals dammen en watermolens. De paaibedden worden daarna voorzien van een goede grindbodem waar eitjes effectief op kunnen worden afgezet. Zo zorgt iedere meter herstelde rivierbodem voor een betere kans dat een wilde populatie zeeforellen kans van overleven en voortplanten heeft.

Een nieuwe generatie zeeforellen is zeker gesteld

Mileuverbetering met direct effect

De dankbaarheid van de zeeforellen van Funen voor het verbeteren van hun leefmilieu is soms ondubbelzinnig. Als de vrijwilligers in het najaar nog maar net zijn vertrokken na hun herstelwerkzaamheden en de graafmachines net klaar zijn met het verwijderen van slib en storten van grind, laten de eerste forellen zich al zien om hun nieuwe kraamkamer uit te proberen.

Er is niet heel veel meer nodig dan schoon water, een toegankelijke waterloop, een goed paaibed en plekken waar jonge vissen zich kunnen verstoppen voor rovers. Het recept is niet moeilijk en Havørred Fyn heeft het piekfijn in de vingers: men neme vrijwilligers met genoeg tijd en energie, een graafmachine en genoeg grind om een paaibed te maken. Dit herhaal je ieder jaar weer en dan iedere keer op een nieuwe plek.

Zeeforelproject funen
Vele handen maken licht werk; vrijwilligers helpen mee met het inrichten van de kraamkamer voor de zeeforellen

 

Het project heeft sinds 1990 een jaarlijks budget ingezet van een dikke kwart miljoen euro voor het herstel van de waterwegen. Dat geld gaat naar kleine herstelwerkzaamheden zoals een buis om een weg te overbruggen en naar grote, kostbare projecten. Het omleggen van de rivier in Odense in 2006 kostte ruim 200.000 euro. De laatste 30 jaar heeft Havørred Fyn de laatste 30 jaar gemiddeld iedere maand een herstelproject gefinancierd. Dat zijn tussen de 350 en 400 projecten die samen zo’n vijf miljoen euro hebben gekost.

De werkzaamheden hebben geresulteerd in meer dan 500 kilometer aan rivieren en beken die nu toegankelijk zijn voor zeeforellen, die er nu ook succesvol kunnen paaien. Er zijn nog steeds obstakels en barrières die moeten worden verwijderd. Het project is dan ook nog lang niet ten einde.

Het geld wordt verdeeld tussen kleine en grote projecten, zoals het omleggen van de loop van een rivier

 

PROMOTIE

Al deze projecten zijn kostbaar en moeten worden betaald uit de lokale economie. Daarom begrijpt Havørred Fyn dat het herstel van de zeeforelvisserij niet mogelijk is zonder de steun van sportvissers. Vanaf het begin was het duidelijk dat het ontwikkelen van Funen als sportvisbestemming en het promoten ervan bij vissers uit heel Europa, van levensbelang was voor het slagen van het project.

In heel Europa is er volop aandacht voor de zeeforel in Funen. Honderden artikelen in bladen, verschillende boeken en video’s op de sociale mediakanalen zoals YouTube, hebben ervoor gezorgd dat de bijna iedere sportvisser weet dat Funen en zeeforel onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Het meest recente staaltje van smakelijke zeeforelpromotie is een video van bijna een uur van de internationaal bekende filmer Niels Vestergaard. De film heet Sea Trout Fyn – Sustainable success en is gratis te zien op YouTube, met Engelse of Duitse ondertiteling.

 

 

LOKALE HULP

Tijdens onze vistrip naar Funen was het ons gelukt om Chris Halling ervan te overtuigen ons een aantal van zijn favoriete stekken te laten zien. Chris is een van de grootste zeeforelexperts van het eiland en is net als veel andere lokale zeeforelvissers actief betrokken bij Havørred Fyn. Hij is de voorzitter van Vandpleje Fyn, een groep van 80 vrijwilligers die werken aan het verbeteren van de leefomstandigheden van de vis op en rond Funen. De groep is actief betrokken bij de  planning van herstel- en schoonmaakacties van de verschillende gemeenten op het eiland.

zeeforelproject funen
Vrijwilligers houden de aalscholvers uit de buurt van het zeeforelbroed

Ieder najaar vissen ze elektrisch voor volwassen zeeforel die voor nageslacht moet zorgen. In het voorjaar posten ze 24 uur per etmaal langs rivieren en beken, om tegen te gaan dat te veel van de smolts (jonge zeeforel) in de magen van aalscholvers verdwijnen. De groep is ook verantwoordelijk voor een groot aantal initiatieven die waterlopen toegankelijk maken als paaistromen, door onder andere paaibedden te herstellen door onderwaterstortingen van grind.

Chris liet ons plekken zien aan open zee en beschutte fjorden langs de westkust van Funen. We vingen er goed en pikten ook nog een flink aantal goede tips op over stekherkenning, technieken, vliegenpatronen en zoveel meer over de geheimen van de zeeforelvisserij.

STAPJE TERUG

De zeeforelpopulatie in de rivieren en beken van Funen spreken voor zich; de verschillende projecten van Havørred Fyn werken hun vruchten af. De projecten zijn zo succesvol, met een bijna verdrievoudiging van het aantal jonge zeeforellen in de waterlopen, dat de paaipopulaties het bijna helemaal zonder uitzettingen kunnen klaren. Het is dus tijd om een stapje terug te doen, zodat de natuur het zelf kan oplossen. Die verbetering van leefmilieu heeft niet alleen een positief effect op de zeeforel. Het is ook duidelijk merkbaar dat het steeds beter gaat met andere vissoorten in de waterlopen en insecten en andere dieren die een schoon milieu nodig hebben.

zeeforel uitzetten
Met een gezonde, wilde zeeforelpopulatie is de noodzaak van uitzettingen minder groot

HIPPIEPROJECT

Na een weekend keihard vissen zaten Aleksander en ik moe maar voldaan in de auto. Tijdens onze laatste terugrit naar ons vakantiehuisje speelde de radio een nummer van Jimi Hendrix. Aleksander keek alsof er een lichtje ging branden: “Nou weet ik waar Havørred Fyn me aan doet denken. Het is een echt hippieproject, toch? Net als in de tijd van Jimi Hendrix: peace, love, harmony en dat soort dingen. Je helpt elkaar en iedereen is positief en blij. Die eilandbewoners hier hebben een heel erg mooi project te pakken. En ik ga daar in de komende jaren samen met mijn vismaten zeker van profiteren.”

Voor meer informatie over de zeeforelvisserij op Funen, kijk op: www.seatrout.dk

Wie wil dit nu niet? Op Funen is zeeforel een zeer bereikbaar doel geworden

 

Goed beslagen ten ijs

Ga je vissen in Denemarken, dan heb je ook voor de zeevisserij een vergunning nodig. Deze is eenvoudig online te bestellen op fisketegn.dk. Voor 2023 kost de vergunning 185 kronen, ongeveer 25 euro voor een jaar. Deze kosten vloeien volledig terug naar het verbeteren van de Deense sportvisserij. Een overzicht van het vissen op Funen vind je HIER

Hoewel de zeeforelpopulatie rond Funen spectaculair is verbeterd, is het vangen van zeeforel niet altijd eenvoudig. Het boekje 117 Fine Fishing Spots stuurt je in ieder jaargetijde en met ieder weertype feilloos naar de beste stekken. Voor de zeeforelvisserij op Funen, zijn dit misschien wel de beste 20 euro’s die je ooit zult uitgeven.

 

Reacties

  • Er zijn nog geen reacties.
  • Reactie toevoegen

    Vanaf NU niets meer Missen?

    De Mooiste Bestemmingen & Winacties Direct in je Mailbox!
    Inschrijven
    close-link