Zoektocht naar de ongrijpbare speervis

Iedere visser heeft een droom en misschien wel meerdere. Die van Peter Ouwendijk begon lang geleden in 1996, toen hij met een twaalf man sterke vriendenclub afreisde naar Kenia om aan zijn eerste zoutwatersafari deel te nemen met als hoofddoel: het vangen van een billfish. Dat is de naam die internationaal gegeven wordt aan de zwaard- en speerdragende reuzen van de oceanen, zoals zeilvissen, marlijnen, zwaard- en speervissen.

Tekst: Peter Ouwendijk. Foto’s: Peter Ouwendijk, Joris Nieuwenhoff, John Smit en Davide Arcone.

Ons reisgezelschap was neergestreken in Shimoni, een klein kustplaatsje aan de Keniaanse kust, vlakbij Tanzania. Wij waren te gast in het viskamp Pemba Beach dat door de Nederlander Peter Ruijsenaars samen met zijn vrouw Sandra werd bestierd. Ik zal nooit vergeten dat ik op de eerste visdag op het vlaggenschip ms White Otter het boek ‘The old man and the sea’ van Ernest Hemmingway aan het lezen was. Die korte roman gaat over de bejaarde beroepsvisser Santiago, die na een gevecht van twee dagen een reuzenmarlijn weet te vangen, maar vervolgens weer verliest aan de vraatzuchtige haaien.

Reusachtige oceaanrovers komen even langszij.

Op die eerste dag mocht ik al gelijk mijn eerste Pacifische zeilvis vangen. Het is aan een buitenstaander niet uit te leggen wat er door je heen gaat als je voor de eerste keer een vis aan de haak slaat die een topsnelheid van meer dan 100 km kan bereiken. De adrenaline spuit je de oren uit, of zoals mijn vismaat Les Lozowski het nog treffender formuleerde: ‘Het is alsof je 10.000 volt door je donder krijgt!’ Het feest kon die week voor mij niet op, want na de zeilvis ving ik ook nog een gestreepte en een zwarte marlijn.

Veel bruter dan dit wordt een vissersleven niet.

 

Van Grand Slam tot Fantasy Slam

Door deze zeer geslaagde visstrip had ik de smaak goed te pakken gekregen en ben ik mij op de visserij op billfish gaan toeleggen. Ik wilde meer bepaald graag ook nog een blauwe marlijn aan mijn palmares toevoegen. Dat had wat meer voeten in de aarde dan verwacht, want pas negen jaar later, in mei 2005, mocht ik mijn eerste blauwe Atlantische marlijn vangen op de Kaapverdische eilanden. Nog eens zeven jaar later, in 2012, kwam daar ook mijn eerste Pacifische blauwe marlijn bij. Dat gebeurde in Kenia, in Malindi. Het geluk was met mij omdat ik dezelfde dag ook nog een zeilvis en een zwarte marlijn ving. Dat leverde een zogenaamde IGFA Grand Slam op: drie verschillende billfish op één dag door dezelfde visser gevangen.

De IGFA (The International Game Fish Association) is wereldwijd de leidende autoriteit op het gebied van hengelsportrecords. Deze vereniging houdt per vissoort en lijncategorie de meest actuele wereldrecordvangsten bij. Naast de Grand Slam is het mogelijk om een Super Grand Slam te vangen. Die bestaat uit vier verschillende billfish op een dag. Het hoogst haalbare (en meest uitzonderlijke) is ten slotte de zogenaamde Fantasy Slam, waarvoor je maar liefst vijf verschillende billfish op één dag moet weten te foppen.

Er zijn slechts enkele plaatsen in de wereld waar dit theoretisch mogelijk is, waaronder Venezuela en Kenia. In de praktijk komt het erop neer dat de gelukkige visser overdag zijn/haar zeilvis en marlijnen vangt en in de nacht gaat proberen de onnavolgbare broadbill swordfish aan de toch al imposante lijst toe te voegen. In het IGFA Yearbook 2023 kwam ik voor de categorie Billfish Fantasy Slam Club wereldwijd slechts één enkele naam tegen, en dat zegt genoeg over de moeilijkheidsgraad.

Op weg naar een Grand Slam

 

Mount Everest

In 2001 werd door de IGFA de Billfish Royal Slam geïntroduceerd. Wie die wil halen, moet in zijn leven maar liefst 9 verschillende billfish soorten weten te verschalken onder de strikte IGFA-regels. Meer bepaald gaat het dan om de volgende soorten: Atlantic & Pacific sailfish, Atlantic & Pacific blue marlin, black marlin, striped marlin, white marlin, swordfish en last but not least: spearfish.

Het lijkt misschien een makkelijke opgave omdat je voor deze Royal Slam je hele leven de tijd hebt, maar niets is minder waar. Sommigen vergelijken deze uitdaging met het beklimmen van de Mount Everest, en in Nederland zijn er tot dusver slechts twee personen in geslaagd de top van deze berg te bereiken en het felbegeerde Billfish Royal Slam certificaat te bemachtigen.

Al vanaf de introductie van deze prestatie, dus meer dan 20 jaar geleden, liet de gedachte aan de Royal Slam mij niet meer los. Ik moest en ik zou ook die Mount Everest beklimmen en de top bereiken. In 2016 deed zich in Puerto Aenturas, Mexico, de gelegenheid voor om tijdens een Penn Challenge kampioenschap nog twee ontbrekende species, de Atlantische zeilvis en de witte marlijn, aan de lijst toe te voegen. Het kostte mij wel een kapitale teaser (dredge) die ik speciaal vanuit Costa Rica hiervoor had meegenomen. De captain had deze namelijk eenvoudig met een elastiek in plaats van met een stevig touw aan de boot bevestigd, zodat het ding uiteindelijk op de bodem van de zee belandde. Maar dat mocht de pret niet drukken. Ik was nu immers nog maar twee billfish soorten verwijderd van mijn uiteindelijke doel: de broadbill swordfish en de speervis.

Zeilvis is een van de meest imposante zwaardragende vissen.

 

Mission impossible?

De zwaardvis werd een expeditie op zich. Samen met mijn vismaat Frans van Oss keerden we in 2019 terug naar Watamu in Kenia, om er twee keer drie dagen te nachtvissen op zwaardvis op de North Kenya Banks, tegen de grens van Somalië aan. Overdag trolden we naar de verre stek, ’s nachts mikten we op zwaardvis, om dan de volgende dag langzaam trollend terug naar de haven te keren.

De cycloon rond Madagascar was echter een grote spelbreker en zorgde ook bij ons voor metershoge golven. Dat is beslist geen feest als je probeert om je in het pikkedonker staande te houden bij het stand-up vissen. Desalniettemin slaagden Frans en ik erin ook deze missie succesvol af te sluiten met een zwaardvis plus een blauwe marlijn voor Frans en twee zwaardvissen voor mij. En toen bleef de laatste uitdaging over, het vangen van de ongrijpbare speervis!

Het venijn zit in de staart is een oud bekend gezegde. Dat blijkt vaak te kloppen, en dat was helaas ook nu weer het geval. Het probleem met de speervis is dat deze soort anders dan de andere billfish soorten niet in grote getale op een specifieke plek te vinden is, maar eigenlijk bij toeval gevangen wordt tijdens het marlijnvissen. Kortom, je kunt er niet gericht op vissen en je moet onwijs veel geluk hebben om er überhaupt eentje in je hele leven te mogen haken. Gericht op speervis vissen staat ongeveer gelijk aan een mission impossible volgens de kenners. Ik zat met de handen in het haar: hoe zou ik zo’n beest in hemelsnaam te pakken kunnen krijgen? Een aantal pogingen om er een tijdens het marlijnvissen te foppen door uitsluitend met veel kleinere lures te vissen, waren helaas op niets uitgelopen. En toen zag ik ineens licht aan de horizon…

Kleinere kunstaasjes leveren soms speervis op.

Superspecialist

In mei 2022 organiseerde de EFSA de Europese Kampioenschappen Big Game op Sao Vicente ( Cabo Verde). Tijdens dit kampioenschap vingen mijn vismaten Klaas Hoogduin en Toine van Ierland allebei een longbill speervis. De captain Marco Canu, met wie ik vele visavonturen heb beleefd, feliciteerde die avond op Facebook mijn vismaten met hun uitzonderlijke vangst. Hij voegde eraan toe dat mijn vismaten de adresgegevens van de allerbeste speervis captain in Italië na deze vangst vast niet meer nodig hadden. Daar reageerde ik natuurlijk meteen op: ‘maar ik kan dat adres wel heel goed gebruiken Marco, dus kom maar op met die gegevens!’

En zo kwam ik bij puur toeval in contact met Davide Arcone, een superspecialist op het gebied van de speervisserij. Al gauw hadden we voor de komende zomer een speervis expeditie vastgelegd: je moet het ijzer immers smeden als het heet is! Mijn eerste vraag was natuurlijk: kun je wel gericht op speervis vissen of blijft het altijd een lucky shot? Het antwoord van Davide was kort en eerlijk: ‘Vangstgaranties kunnen nooit gegeven worden, maar ik ken de omgeving op mijn duimpje en vis al jaren met succes specifiek op deze soort. Als jij zes dagen investeert om deze soort te vangen, dan is de kans groot dat je dat gaat lukken.”

De perfecte boot van Davide.

Davide

Juli 2022. Aangekomen op de luchthaven in Napels neem ik de taxi naar Acciaroli, een rit van 2,5 uur. Na aankomst ga ik direct naar de haven om met Davide de plannen voor morgen te bespreken. Het plan ziet er goed uit: we gaan drie dagen lang de hotspots in een specifiek gebied afgrazen, en als dat niets oplevert zullen we verkassen naar een verder gelegen gebied om daar hetzelfde te doen. De meegebrachte lures en teasers worden met argusogen door Davide bestudeerd. Ik mag ze meenemen, zegt hij, maar moet er niet op rekenen dat ze ingezet gaan worden.

Davide vertrouwt namelijk liever op zijn eigen materiaal, dat hij zelf onder de naam White Monkey laat produceren. De volgende morgen ben ik vroeg in de haven, maar de temperatuur is al opgelopen tot 39 graden celsius. De plaatselijke bevolking zoekt nu al verkoeling in het overigens ook warme zeewater van bijna 30 graden celsius. Het belooft een hete dag zonder wind te worden. Van de speervis bestaan vier soorten. De meest bekende zijn de longbill en shortbill speervis, dan volgt de roundscale speervis, die als twee druppels water lijkt op de witte marlijn, en tot slot is er de mediterrane speervis, die hoofdzakelijk in de Middellandse zee voorkomt. Deze laatste wordt onze target deze week.

Mediterane speervis: de target van de week.

In de haven is Davide al druk bezig met de voorbereiding. Ik heb de tijd om nog even proviand in te slaan. De motoren worden gestart, we genieten nog even van de versgebakken croissants met geurige hete koffie en dan is het wegwezen geblazen, op weg naar de verre visgronden. Na een half uur vermindert Davide vaart en worden de hengels uitgezet.

Er wordt gevist met 30lb materiaal en een hoofdlijn van 0,50 mm nylon, met aan het einde een shock leader van 0,70 mm. Omdat de speervis, anders dan de marlijn die soms vlak bij de boot komt, nogal schuw is gebruikt Davide altijd fluorcarbon voor de leader. Ook vist hij ver achter de boot. De gebruikte lures, allemaal van eigen fabricaat, zijn bescheiden van formaat, waarbij de kleur paars domineert. Onder water imiteren ze perfect een kleine octopus. Om de attractiviteit te vergroten, wordt de haak vaak voorzien van een stripje vis.

Davide zweert bij paarse octopusimitaties.

 

SPEERVIS

De speervis is de kleinste telg uit de billfish familie, maar toch staat het wereldrecord voor de longbill op 58 kg, voor de shortbill op 50 kg, vppr de roundscale op 31,75 kg en tot slot voor onze target de mediterraanse speervis op 41.20 kg. Ter vergelijking: het wereldrecord voor de zwaardvis staat op 536,15 kg, de witte marlijn op 82,50 kg, de gestreepte marlijn op 224,10 kg, de blauwe marlijn op 624,14 kg en de zwarte marlijn op niet minder dan 707,61 kg. Speervis is een andere tak van sport dus!

Davide vertelt dat de speervis in deze regio varieert tussen de 2/3 kg en de 10/12 kg. Dat betekent kleine snavelbekken en dus kleine vlijmscherpe haken, en een lichte slipafstelling. De kans dat de speervis, zeker als deze slecht gehaakt is, bij de eerste sprong de haak lost, is namelijk groot. Gemiddeld wordt slechts een van de drie gehaakte speervissen ook daadwerkelijk gevangen.

Na deze opbeurende woorden is het wachten geblazen. Uur na uur verstrijkt zonder enige actie op het water. De temperatuur stijgt boven de 40 graden, de watertemperatuur boven de 30 graden. Ik smeer mij nog maar eens in met factor 50. Dat is geen overbodige luxe in deze verzengende hitte met geen enkel briesje op het water, totdat…… een van de hengeltoppen aarzelend doorbuigt en direct weer terugschiet. Vals alarm?

Tien seconden later buigt dezelfde top weer door, maar dit wordt deze keer direct gevolgd door het geluid van een gierende slip waarbij tientallen meters lijn van de reel worden getrokken. Ver achter de boot zien wij plotseling een superslanke zilveren vis als een raket het water uitkomen… ‘Spearfish,’ schreeuwt Davide, ‘Take the rod!’ Dat was aan geen dovemans oren gezegd: in een fractie van een seconde grijp ik de hengel en houd de lijn op maximale spanning terwijl de speervis met talloze sprongen probeert zichzelf van de haak te bevrijden.

In de tussentijd draait Davide alle nog in het water liggende lijnen binnen, waarna ik aan de dril kan beginnen. Door zijn relatief lichte gewicht gedraagt de speervis zich als een ware acrobaat. Hij moet het namelijk niet van zijn kracht hebben maar wel van zijn lenigheid en lenigheid. De speervis springt alle kanten uit, en het grootste gevaar is dat er slack in de lijn komt.

En wat wordt nu de volgende uitdaging?

Als dat gebeurt, hoe kortstondig ook, kan de vis met een wilde sprong de haak lossen. Ik ben niet van plan deze vis te missen en houd maximaal spanning op de lijn. De leader komt in zicht en wordt direct door Davide gegrepen: de vis is nu volgens de IGFA richtlijnen officieel gevangen maar moet uiteraard nog wel op de foto. Ongelofelijk, na een periode van 26 jaar, vanaf het moment dat ik mijn eerste billfish ving tot en met nu, heb ik eindelijk de top van Mount Everest bereikt en kan ik als derde Nederlander mijn IGFA Billfish Royal Slam in ontvangst nemen. Het was het wachten waard! De vraag is alleen, wat wordt nu mijn volgende challenge?

|> Dit artikel is overgenomen uit Beet Magazine

Reacties

  • Er zijn nog geen reacties.
  • Reactie toevoegen

    Vanaf NU niets meer Missen?

    De Mooiste Bestemmingen & Winacties Direct in je Mailbox!
    Inschrijven
    close-link